Pensioenmiddag CMHF

Woensdagmiddag 13 november jl. organiseerde onze overkoepelende bond CMHF een pensioenmiddag. Deze middag stond in het teken van de pensioenverplichtingen, door velen vertaald met 'rekenrente'. Het lijkt de CMHF interessant om de verschillende wetenschappelijke opvattingen met wetenschappers te bespreken aan de hand van de stelling: 'Een rekenrente van 0,3% voldoet op dit moment aan de doelstelling van evenwichtige belangenafweging voor alle deelnemers in een fonds.'

Helaas was een van de drie aangekondigde sprekers, een fervent voorstander van de huidige rekenrente om persoonlijke redenen verhinderd. Hierdoor kreeg de discussie een vrij hoog preken-voor-eigen-parochiegehalte. In de zaal zat een kleine 100 grijze of kale oude mannen, slechts een handvol vrouwen en er was een jongere in de zaal.

De eerste spreker was Prof. Dr. B.M.S. (Bernard) van Praag. Van Praag  is emeritus hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, waar hij directeur van de Stichting voor Economisch Onderzoek (SEO) was. Daarnaast is hij medeoprichter van het Tinbergen Instituut, was hij kroonlid van de SER, lid van de WRR en is hij is lid van de KNAW. Hij opende met een betoog aan de hand van een drietal door hem gesignaleerde maar niet onderschreven pensioendogma’s:

  1. De rekenrente moet gekoppeld worden aan de rentes zoals die op veilige staatsobligaties wordt vergoed, c.q. geheven.
  2. Het verhogen daarvan zou ten koste gaan van de jongeren, immers dan kan er worden geïndexeerd en wordt er dus meer aan de gepensioneerden uitbetaald.
  3. De rente daalt en blijft lang laag. Onzin immers: “Economen kunnen niet voorspellen.” Er is veel vraag naar kapitaal, immers er moet de komende tijd veel geïnvesteerd worden in o.a. klimaat, infrastructuur, veiligheid.

De tweede spreker was Ir. Drs. T.A.H. (Dick) Boeijen AAG. Boeij is actuaris bij PGGM. Daarnaast is hij extern adviseur voor de VCP. Hij betoogde dat de  rekenrente een keuze is die moet passen bij de aard van het pensioencontract: 'Risicovrije pensioenaanspraken passen bij een risicovrije marktrente.' In het Pensioenakkoord wordt nu erkend dat het pensioen fundamenteel onzeker is en dus niet risicovrij. Daarmee zou de risicovrije rekenrente losgelaten kunnen worden en een wat meer realistische rekenrente van een procent of drie gehanteerd kunnen worden. De historische rendementen van de pensioenfondsen liggen in de grootteorde van 5 – 7%. Hij signaleert drie effecten die in het pensioenakkoord zitten ingebakken.

  1. Impact op verhogen rekenrente: technisch gezien gaat er geld van jong naar oud.
  2. Bij afschaffen doorsneepremie is het effect juist andersom.
    Deze effecten pleiten voor een stabiele rekenrente, probleem is hoe objectief kan je die vaststellen? Een hogere rekenrente leidt niet tot hogere pensioenen, op lange termijn wordt het pensioenbepaald door de premie-inleg en het gerealiseerde rendement.
  3. Het systeem van persoonlijke potjes lijkt niet collectief, maar is dat wel, immers het langlevenrisico wordt gedeeld en het beleggen gaat ook collectief dus het is wel solidair.

Adviezen:

  • Leun niet op het argument dat de rekenrente niet deugt.
  • Aan kabinet: bezie de overgang integraal. Een andere rekenrente kan een zegen zijn.

In de discussie komen tenslotte een aantal stellingen en beweringen op tafel, een kleine bloemlezing:

  • Er bestaat geen risicovrije rente.
  • Verplichte pensioenfondsen is een grote zegen.
  • Er moet toezicht zijn zodat er geen potje van gemaakt wordt.
  • Er zit voldoende geld in de pot, de vraag is hoe waardeer je de verplichtingen. De weeffout zit bij de huidige ‘beloofde, maar niet waar gemaakte’ zekerheid.
  • Met de stelling: ’we kunnen de rekenrente niet verhogen want dan gaat de pot leeg’, is van een mug een olifant gemaakt.
  • Als de rekenrente gefixeerd wordt op 3 % is het huidige systeem dan te handhaven? Ja!
  • Je moet het doen met de ervaringen uit het verleden en als je dat prudent doet loop je weinig risico. De rekenrente is subjectief en politiek en wordt vastgesteld op basis van een advies van de commissie parameters.
  • Kapitaal dekkingsstelsel (pensioen) is in combinatie met het omslagstelsel (AOW) een goede mix.
  • Het schrikbeeld van de jongeren dat er later helemaal geen pensioen meer is, klopt niet dankzij het kapitaaldekkingsstelsel, jammer genoeg beseffen de dat jongeren niet. Het probleem zit eerder bij de AOW!
  • De deelnameverplichting is een zegen. Bij het jobhoppen is het afschaffen doorsneepremie fundamenteel.

Al met al een leerzame middag die mijn begrip voor het pensioenakkoord vergroot heeft.

Rob Derksen
Bestuurslid VHS

Fotobijschrift: Tussen de Portugese Synagoge en een statig 18e-eeuws grachtenpand aan de Prinsessegracht ligt de Glazen Zaal. Een oorspronkelijk binnenplein overkapt met een glazen dak. De gevel van de Portugese Synagoge, één van de mooiste synagogen van ons land, is als permanent ‘decor’ in de zaal opgenomen.

Tussen de Portugese Synagoge en een statig 18e-eeuws grachtenpand aan de Prinsessegracht ligt de Glazen Zaal. Een oorspronkelijk binnenplein overkapt met een glazen dak. De gevel van de Portugese Synagoge, één van de mooiste synagogen van ons land, is als permanent ‘decor’ in de zaal opgenomen.