Achtergrond: ZBO ProRail

Hoe zat het ook alweer? Staatssecretaris Wilma Mansveld moest aftreden omdat ze onvoldoende grip had op ProRail en opvolger Sharon Dijksma moest haar daadkracht tonen en besloot ProRail onder directe aansturing te brengen. Er werd gekozen voor een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO), waarbij de ProRail-medewerkers werd beloofd dat ze hun eigen cao mochten houden en bij het Spoorwegpensioenfonds mochten blijven. Bij de vorming van het Kabinet-Rutte II werd dit nog eens bekrachtigd. De nieuwe bewindsvrouw, Stientje van Veldhoven, staatssecretaris van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, beloofde dat uiterlijk januari 2021 dit geregeld zou zijn.

De OR van ProRail heeft steeds betoogd dat een ZBO geen enkel doel dient, ook in de huidige constellatie heeft het ministerie alle middelen om ProRail goed aan te sturen. Daarnaast leeft de angst dat ProRail jaren in zichzelf gekeerd zal zijn, dat de relaties in de OV-sector op de schop gaan en dat dit zeker niet goed is voor reizigers, vervoerders en verladers.

In het najaar van 2018 is de conceptinstellingswet verschenen, waarbij de gehele spoorsector zich weer tegen het voorstel heeft gekeerd. Misschien wel het belangrijkste onderdeel, de sturingsrelatie tussen ministerie en ProRail, is er nog niet, en wordt in zogenoemde lagere regelgeving verder uitgewerkt. VHS-leden Erwin Huiskamp en Goof Lindijer maken deel uit van de OR van ProRail en daarin ook van de Commissie Strategie die het ZBO-traject behandelt. Op vrijdag 10 maart ging een delegatie van de OR op bezoek bij Stientje van Veldhoven. De zorgen werden overgebracht, waarbij zij aangaf graag met de OR in overleg te blijven.

De implementatie wordt uitgewerkt in een programma van ministerie en ProRail. Vanaf 1 maart jl. is Chris Verstegen de fulltime programmamanager aan ProRail-zijde. Nodig voor ProRail om in het tempo van het ministerie mee te kunnen. En er is genoeg te doen: omzetting van privaat- naar publiekrechtelijk, omzetting van alle contracten, gevolgen van de Wet Openbaarheid Bestuur, mogelijk een splitsing in de financiƫle systemen voor kerntaken en overige taken, enzovoorts.

Een stille hoop blijft leven dat de politiek op haar schreden terugkeert. De OR zal een gerichte lobby gaan uitvoeren richting Tweede Kamerfracties.